Ποιες Βιταμίνες Δίνουν Ενέργεια και Βελτιώνουν τη Διάθεση;

Οι βιταμίνες που δίνουν ενέργεια και βελτιώνουν τη διάθεση, όπως και τα μέταλλα, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι μιας ισορροπημένης ζωής, καθώς υποστηρίζουν τη σωστή λειτουργία του οργανισμού και συμβάλλουν καθοριστικά στην παραγωγή ενέργειας, στη διάθεση και στην πνευματική διαύγεια.

Αν νιώθεις συχνά κόπωση, brain fog ή πεσμένη διάθεση, σε αυτό το άρθρο θα μάθεις ποιες βιταμίνες είναι απαραίτητες για να νιώθεις σωματικά και ψυχικά «γεμάτος», πώς συμβάλλουν στην ενέργεια και τη διάθεση, και πώς μπορείς να εξασφαλίσεις επάρκεια σε αυτές!

Γιατί είναι σημαντικές οι βιταμίνες που δίνουν ενέργεια;

Οι βιταμίνες, όπως και τα μέταλλα, είναι απαραίτητες για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού σου, καθώς συμμετέχουν σε βασικές μεταβολικές λειτουργίες όπως:

• Η σύνθεση του DNA
• Η μεταφορά οξυγόνου
• Η απορρόφηση θρεπτικών συστατικών
• Η ρύθμιση του μεταβολισμού.

Ένας ακόμα από τους σημαντικότερους ρόλους τους είναι η συμβολή τους στην παραγωγή ενέργειας από τη διατροφή σου. Βοηθούν τα κύτταρά σου να αξιοποιήσουν τα θρεπτικά συστατικά της τροφής και να τα μετατρέψουν σε ενέργεια — γι’ αυτό ακόμη και μικρές ελλείψεις μπορεί να προκαλέσουν ατονία, κόπωση και χαμηλή απόδοση μέσα στην ημέρα.

Παράλληλα, οι βιταμίνες επηρεάζουν σημαντικά και την ψυχική σου υγεία. Συμμετέχουν στην παραγωγή νευροδιαβιβαστών που ρυθμίζουν τη διάθεση, υποστηρίζουν το νευρικό σου σύστημα και συμβάλλουν στην ορμονική ισορροπία. Έτσι, η έλλειψή τους δεν σε κάνει μόνο να νιώθεις κουρασμένος σωματικά, αλλά και ψυχικά.

Ποιες είναι οι καλύτερες βιταμίνες για τόνωση, ενέργεια και καλή διάθεση;

Κάθε βιταμίνη έχει έναν μοναδικό ρόλο, ένα συγκεκριμένο σύνολο ‘’εργασιών’’ να επιτελέσει στον οργανισμό σου. Ας δούμε λοιπόν μαζί, όλα τα μικροθρεπτικά συστατικά και τις βιταμίνες που χρειάζεσαι για να πετύχεις και να διατηρήσεις υψηλά επίπεδα ενέργειας, καθημερινή τόνωση και θετική διάθεση!

✔ Βιταμίνες του συμπλέγματος Β

Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα 8 υδατοδιαλυτών βιταμινών που είναι απαραίτητες για τις διαδικασίες μετατροπής των τροφών σε ενέργεια και με αυτό τον τρόπο συμβάλλουν αποτελεσματικά στη μείωση της κόπωσης. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για τις εξής βιταμίνες:

Β1 (θειαμίνη)

Εμπλέκεται στον ενεργειακό μεταβολισμό, κυρίως των υδατανθράκων καθώς και στην ομαλή λειτουργία του νευρικού μας συστήματος.

Β2 (ριβοφλαβίνη)

Συμμετέχει επίσης στην παραγωγή ενέργειας χάρη στο ρόλο της στη διάσπαση των μακροθρεπτικών συστατικών της τροφής και είναι ακόμη ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση ενός υγιούς ανοσοποιητικού συστήματος.

Β3 (νιασίνη)

Έχει παρεμφερή ρόλο στην μεταφορά και απόδοση ενέργειας και τη ρύθμιση του νευρικού μας συστήματος.

Β5 (παντοθενικό οξύ)

Είναι απαραίτητη για τη διάσπαση των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και των λιπαρών της τροφής μας, συμβάλλοντας έτσι σε επαρκή επίπεδα ενέργειας.

Β6 (πυριδοξίνη)

Ιδιαίτερα σημαντική για ένα πλήθος λειτουργιών που περιλαμβάνουν το μεταβολισμό των πρωτεϊνών και των λιπών της διατροφής, τη μεταφορά  του οξυγόνου στο ανθρώπινο σώμα και τη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος. Ακόμη, συμμετέχει και στην διαδικασία παραγωγής ορμονών, όπως η σεροτονίνη και το GABA, οι οποίες ελέγχουν την διάθεση και την ψυχική μας ευεξία.

Β7 (βιοτίνη)

Θεωρείται απαραίτητη για πολλές αντιδράσεις στο μεταβολισμό των υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λιπών, όπου λειτουργεί ως συνένζυμο.

Β9 (φολικό οξύ)

Είναι συνυπεύθυνη για τη σύνθεση των αμινοξέων και τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού μας συστήματος.

Β12 (κοβαλαμίνη) 

Μία από τις σημαντικότερες βιταμίνες που χρειαζόμαστε για να έχουμε επαρκή επίπεδα ενέργειας, καθώς συμμετέχει στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων τα οποία μεταφέρουν το οξυγόνο στους ιστούς και αυξάνουν έτσι την απόδοση ενέργειας. Παράλληλα, τα επαρκή της επίπεδα είναι απαραίτητα και για την υγεία του νευρικού μας συστήματος, αφού, όπως και η Β6, βοηθάει την παραγωγή νευροδιαβιβαστών που ρυθμίζουν τη διάθεσή μας, την ικανότητα συγκέντρωσής μας και συνολικά την κατάσταση της ψυχικής μας υγείας.

✔ Βιταμίνη D

Η βιταμίνη D έχει ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα λειτουργιών, καθώς επηρεάζει σχεδόν όλους τους ιστούς του σώματός μας. Εκτός από τον γνωστό ρόλο της στην υγεία των οστών, συνδέεται στενά και με τη διάθεση, την πνευματική απόδοση και την ενέργεια του οργανισμού. Συγκεκριμένα:

1. Παίζει ενεργό ρόλο στη ρύθμιση βασικών νευροδιαβιβαστών, όπως η σεροτονίνη, η οποία θεωρείται η ορμόνη της ευτυχίας και της ψυχικής ευεξίας.
   
   
2. Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης και εποχιακής συναισθηματικής διαταραχής, επηρεάζοντας αρνητικά τη διάθεση και τη σταθερότητα του συναισθήματος.
   
   
3. Συμβάλλει στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, δηλαδή του εσωτερικού «βιολογικού ρολογιού» που καθορίζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης, βοηθώντας μας να νιώθουμε ξεκούραστοι και ενεργητικοί μέσα στη μέρα.
   
   
4. Η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης D προάγει τον ποιοτικό ύπνο, τη νοητική διαύγεια και την καθημερινή τόνωση.

✔ Βιταμίνη C

Η βιταμίνη C, αν και πιο γνωστή για την αντιοξειδωτική της δράση, συνδέεται στενά και με τα επίπεδα ενέργειας του οργανισμού. Συγκεκριμένα:

• Συμμετέχει ενεργά στη σύνθεση της καρνιτίνης, ενός μορίου απαραίτητου για τη μεταφορά των λιπαρών οξέων στα μιτοχόνδρια, ώστε να χρησιμοποιηθούν ως «καύσιμο» για παραγωγή ενέργειας.
  
  
• Η επαρκής πρόσληψή της συνδέεται με μειωμένο αίσθημα κόπωση, καλύτερη αντοχή και ζωτικότητα στην καθημερινότητα.
  
  
• Είναι κρίσιμη για την παραγωγή νευροδιαβιβαστών, οι οποίοι ρυθμίζουν τη συγκέντρωση, ενισχύουν τη διάθεση, και προάγουν την ψυχική τόνωση.
  
  
• Η αντιοξειδωτική της δράση προστατεύει τον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα από το οξειδωτικό στρες, συμβάλλοντας στη σταθερή και θετική ψυχολογία.

Διάβασε επίσης: Τροφές που χαρίζουν ενέργεια και αντοχή όλη μέρα!

Ποια είναι τα απαραίτητα μέταλλα για ενέργεια;

Εκτός από τις βιταμίνες, στους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την ενέργεια και τη διάθεσή μας εμπλέκονται και τα γνωστά μας μέταλλα. Πάμε να δούμε αναλυτικά το ρόλο τους:

Σίδηρος

Είναι υπεύθυνος για τη μεταφορά του οξυγόνου στο αίμα και στους μυς και σε ανεπάρκειά του τα κύτταρα δεν μπορούν να παραγάγουν την απαραίτητη ενέργεια με αποτέλεσμα να εμφανίζεται κόπωση, αδυναμία συγκέντρωσης και πτώση της διάθεσης.

Αυτό συμβαίνει αφενός λόγω του ρόλου του στη μεταφορά του οξυγόνου, αφετέρου επειδή ο σίδηρος συμμετέχει στην παραγωγή νευροδιαβιβαστών που φυσιολογικά παράγουμε για τη διατήρηση της καλής μας διάθεσης, της ψυχικής ηρεμίας και πνευματικής μας διαύγειας.

Μαγνήσιο

To πολύτιμο αυτό μέταλλο, συμμετέχοντας ως συμπαράγοντας σε περισσότερες από 300 μεταβολικές διεργασίες στα κύτταρά μας, αναδεικνύεται σε στοιχείο – κλειδί για τα επίπεδα ενέργειάς μας, τη νευρική λειτουργία του οργανισμού μας και το σύνολο της ψυχικής μας κατάστασης.

Συγκεκριμένα, συμβάλλει:

• Στην παραγωγή κυτταρικής ενέργειας
• Στη ρύθμιση των νευροδιαβιβαστών που επηρεάζουν τη διάθεση
• Στη φυσιολογική λειτουργία των μυών και του νευρικού συστήματος
• Στη μείωση των συμπτωμάτων που σχετίζονται με την κατάθλιψη και τα αισθήματα άγχους και κόπωσης
• Στον ποιοτικότερο ύπνο.

Ψευδάργυρος

Εκτός από τον καθοριστικό του γνωστό ρόλο στη λειτουργία του ανοσοποιητικού και την επούλωση των ιστών, το μέταλλο αυτό επηρεάζει άμεσα και την ψυχική μας υγεία.

Συμβάλλει στη ρύθμιση βασικών νευροδιαβιβαστών, όπως η σεροτονίνη και η ντοπαμίνη, που σχετίζονται με τη διάθεση, την ενέργεια και την ικανότητα συγκέντρωσης. Τα χαμηλά επίπεδα ψευδαργύρου έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης, ευερεθιστότητα και αίσθημα κόπωσης, συνεπώς είναι πολύ σημαντικό να διασφαλίζουμε επάρκεια στα αποθέματά του.

Τι βιταμίνες να πάρω για ενέργεια; Οι καλύτερες πολυβιταμίνες

Αν λοιπόν νιώθεις κόπωση, χαμηλή ενέργεια ή ότι δυσκολεύεσαι σωματικά και πνευματικά να ανταπεξέλθεις στις απαιτήσεις της καθημερινότητάς σου, ένα συμπλήρωμα πολυβιταμινών μπορεί να σε βοηθήσει αποτελεσματικά — με τον κατάλληλο συνδυασμό συστατικών και τη σωστή δόση. Πάμε να δούμε μερικές πολύ ωραίες προτάσεις συμπληρωμάτων:

1. Η σειρά πολυβιταμινών της Terranova

Μια από τις πιο στοχευμένες και ποιοτικές επιλογές, αν θέλεις να αυξήσεις την αντοχή και τα επίπεδα ενέργειάς σου. Πρόκειται για μοναδικούς συνδυασμούς βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων με ιδιαίτερα θρεπτική και ισορροπημένη σύνθεση. Ανάλογα με τους στόχους σου, μπορείς να επιλέξεις:

• Terranova Full-Spectrum Multivitamin Complex και Living Multinutrient Complex: Πολύ καλή πρόταση για όσους δεν τρέφονται σωστά ή επαρκώς, εργάζονται πολλές ώρες καθώς και για ηλικιωμένους.
  
  
• Terranova Living Multivitamin Sport: Ειδικά σχεδιασμένη για τις καθημερινές ανάγκες του οργανισμού που αθλείται, για καλύτερη απόδοση και ταχεία αποκατάσταση.

2. Μega B100 Balanced B- Complex από την Natures Plus

Το Μega B100 Balanced B- Complex είναι ένα υψηλής ποιότητας συμπλήρωμα διατροφής που περιέχει το σύνολο των βιταμινών του συμπλέγματος Β σε υψηλές δοσολογίες. Ειδικά σχεδιασμένο για τη μείωση της καθημερινής κόπωσης και του αισθήματος εξάντλησης, τη διατήρηση υψηλών επιπέδων ενέργειας και αντοχής αλλά και τη βελτίωση της διάθεσής σου, μέσω των πολλαπλών δράσεων των βιταμινών Β στο νευρικό  σύστημα.

3. Daily Vits Multi Vitamin & Mineral από την Now Foods

Το Daily Vits Multi Vitamin & Mineral περιέχει ένα ευρύ φάσμα βιταμινών του συμπλέγματος Β, βιταμίνη C και μέταλλα όπως σίδηρο, μαγνήσιο και ψευδάργυρο σε επαρκείς ποσότητες. Με αυτή τη σύνθεση, αναδεικνύεται σε εξαιρετικό προϊόν για σταθερά υψηλά επίπεδα ενέργειας, εν μέσω μιας απαιτητικής καθημερινότητας, ενώ καλύπτει και εσένα που έχεις έντονη σωματική δραστηριότητα χάρη στα αντιοξειδωτικά στοιχεία που περιέχει.

4. Formula VM- 2000 της Solgar

Η Formula VM- 2000 είναι μια φόρμουλα υψηλός ισχύος που περιέχει υψηλές δόσεις των βιταμινών του συμπλέγματος Β, αντιοξειδωτικά όπως βιταμίνη C, βιταμίνη Ε, σελήνιο, βιταμίνη D, και μέταλλα όπως ψευδάργυρο και σίδηρο που χρειάζεται ο οργανισμός σου σε περιόδους καταπόνησης ή έντονης δραστηριότητας.

5. Vita Force φυτικό πολυβιταμινούχο σιρόπι της Avogel

Το Vita Force φυτικό πολυβιταμινούχο σιρόπι αποτελεί μία εναλλακτική λύση στη θέση της κλασικής κάψουλας, για την αντιμετώπιση της σωματικής κόπωσης και την τόνωση της ψυχικής διάθεσης. Πλούσιο σε βιταμίνες, μέταλλα, αμινοξέα και αντιοξειδωτικά από πιστοποιημένες πηγές βιολογικής προέλευσης, το Vita Force απορροφάται εύκολα και προσφέρει ολοκληρωμένη υποστήριξη στον οργανισμό.

Είναι απαραίτητο να πάρω συμπληρώματα βιταμινών για ενέργεια και αντοχή;

Η ποιότητα και η ποσότητα των τροφίμων που καταναλώνουμε καθημερινά είναι ο ακρογωνιαίος λίθος ώστε να διασφαλίσουμε ότι λαμβάνουμε το σύνολο των μικροθρεπτικών συστατικών που χρειαζόμαστε. Ένα ισορροπημένο μεσογειακό πρότυπο διατροφής, σωστά σχεδιασμένο σίγουρα μπορεί να καλύψει την ημερήσια συνιστώμενη ποσότητα βιταμινών, μετάλλων και άλλων θρεπτικών συστατικών που χρειαζόμαστε. 

Ωστόσο, πολλές φορές, σε συνθήκες αυξημένων απαιτήσεων είναι πιθανό να χρειαζόμαστε στοχευμένη υποστήριξη, μέσω κατάλληλων συμπληρωμάτων βιταμινών προκειμένου να εξασφαλίσουμε επάρκεια στα επίπεδά τους και να προσφέρουμε στον οργανισμό μας τη βέλτιστη ενέργεια και αντοχή!  Ποιες είναι οι συνθήκες αυτές;

Ανεπαρκής διατροφική πρόσληψη

Πολλές φορές λόγω του έντονου ρυθμού ζωής, των υψηλών απαιτήσεων της καθημερινότητας και της κούρασης που μπορεί να βιώνουμε, παρατηρούμε ότι η ποιότητα της διατροφής μας υποβαθμίζεται, με αποτέλεσμα να μην καταφέρνουμε να μας εξασφαλίσουμε το σύνολο των θρεπτικών συστατικών που χρειαζόμαστε. Ένα συμπλήρωμα πολυβιταμινών το οποίο εστιάζει στην αποκατάσταση των επιπέδων ενέργειάς μας, θα μάς τονώσει και θα μας ενισχύσει κατάλληλα!

Ανεπαρκής διατροφική πρόσληψη

Πολλές φορές λόγω του έντονου ρυθμού ζωής, των υψηλών απαιτήσεων της καθημερινότητας και της κούρασης που μπορεί να βιώνουμε, παρατηρούμε ότι η ποιότητα της διατροφής μας υποβαθμίζεται, με αποτέλεσμα να μην καταφέρνουμε να μας εξασφαλίσουμε το σύνολο των θρεπτικών συστατικών που χρειαζόμαστε. Ένα συμπλήρωμα πολυβιταμινών το οποίο εστιάζει στην αποκατάσταση των επιπέδων ενέργειάς μας, θα μάς τονώσει και θα μας ενισχύσει κατάλληλα!

Περίοδοι αυξημένου στρες και πνευματικής κόπωσης

Για τη μεγιστοποίηση της απόδοσής μας, πνευματική διαύγεια και ενίσχυση της εγκεφαλικής μας λειτουργίας, αλλά και αντιμετώπιση του άγχους που πολλές φορές δεν μάς επιτρέπει να είμαστε όσοι λειτουργικοί θα θέλαμε. Μάλιστα, όταν αυξάνεται το στρες και η κούραση στην καθημερινότητα, φαίνεται να έχουμε αυξημένες ανάγκες σε ορισμένα θρεπτικά συστατικά, όπως είναι οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β και το μαγνήσιο.

Περίοδοι έντονης σωματικής δραστηριότητας/ αθλητικής προπόνησης

Η σωστή συμπληρωματική χορήγηση μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση μετά την άσκηση, στην καλύτερη απόδοση κατά τη διάρκειά της και στη διατήρηση της ενέργειας καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Γενικά, η έντονη σωματική δραστηριότητα είναι μια συνθήκη αυξημένων απαιτήσεων σε ενέργεια, βιταμίνες του συμπλέγματος Β, μαγνήσιο και βιταμίνη D.

Σημείωση: Τα συμπληρώματα βιταμινών δεν αποτελούν «μαγική λύση», αλλά μπορούν να κάνουν τη διαφορά όταν υπάρχουν αυξημένες ανάγκες ή μικρές ελλείψεις που συχνά περνούν απαρατήρητες. Με επιστημονικά σχεδιασμένα προϊόντα και κατάλληλη καθοδήγηση, προσφέρουν έναν ασφαλή και πρακτικό τρόπο για να στηρίξεις την ενέργεια, την αντοχή και τη συνολική ευεξία σου.

Χρήσιμα tips για να εντάξεις εύκολα τις βιταμίνες στη διατροφή σου

Ας δούμε μερικούς πρακτικούς τρόπους να προσλάβεις έξυπνα μέσω της διατροφής σου το σύνολο των βιταμινών που χρειάζεσαι καθημερινά, και σε επαρκείς ποσότητες:

• Κατανάλωσε αρκετά φρούτα και λαχανικά σε καθημερινή βάση, ιδανικά 1 μερίδα φρούτου ή λαχανικού σε κάθε γεύμα! Είναι από τις ομάδες τροφίμων, με αναρίθμητα οφέλη για τη γενική σου υγεία και βέβαια πληθώρα βιταμινών, μετάλλων και ιχνοστοιχείων!
• Βάλε χρώμα στο πιάτο σου! Όσο πιο πολύχρωμο είναι το γεύμα σου, τόσο πιο πιθανό να περιέχει ποικιλία βιταμινών.
• Προτίμησε προϊόντα ολικής άλεσης. Ψωμί, ζυμαρικά και δημητριακά ολικής άλεσης προσφέρουν περισσότερες βιταμίνες του συμπλέγματος Β σε σχέση με τα λευκά.
• Επίλεξε έξυπνα σνακ για τη δουλειά! Αντί για επεξεργασμένα snacks του εμπορίου, δοκίμασε να καταναλώνεις συχνότερα φρέσκα και αποξηραμένα φρούτα, ξηρούς καρπούς, στικς λαχανικών με τυρί, σπιτικές μπάρες δημητριακών, υγιεινά δροσιστικά smoothie.
• Συνδύασε σωστά τα τρόφιμα, για να πετύχεις καλύτερη απορρόφηση των βιταμινών που περιέχουν. Για παράδειγμα, η βιταμίνη C βοηθάει στην απορρόφηση του σιδήρου και οι λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E, K) απορροφώνται καλύτερα όταν συνδυάζονται με μια πηγή λίπους!
• Δώσε προσοχή στον τρόπο που μαγειρεύεις! Το παρατεταμένο βράσιμο καταστρέφει τις πιο ‘’ευαίσθητες’’ βιταμίνες (όπως η C), ενώ ο ατμός και το ψήσιμο σε χαμηλή θερμοκρασία βοηθούν στη διατήρηση περισσότερων θρεπτικών συστατικών.
• Επίλεξε φρούτα και λαχανικά εποχής, καθώς αυτά έχουν βελτιωμένη γεύση και μεγαλύτερη περιεκτικότητα βιταμινών.
• Μετάτρεψε τη σαλάτα του σε ΄΄κυρίως πιάτο’’. Πρόσθεσε πηγές πρωτεΐνης (όπως τυρί, τόνο, όσπρια ή αυγό) και πολύχρωμα λαχανικά, ώστε να αποτελούν πλήρες γεύμα και πηγή πολλών βιταμινών.
• Μην ξεχνάς τα βότανα και τα μυρωδικά, πηγές βιταμινών και αντιοξειδωτικών, αλλά και πλούσιας γεύσης

Οι βιταμίνες που δίνουν ενέργεια και βελτιώνουν τη διάθεση είναι το θεμέλιο για έναν δυνατό, ισορροπημένο και δραστήριο οργανισμό. Από τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β που συμβάλλουν στην παραγωγή ενέργειας, μέχρι τη βιταμίνη D και τη βιταμίνη C που ενισχύουν τη διάθεση και τη νοητική διαύγεια, κάθε μικροθρεπτικό συστατικό παίζει τον δικό του ρόλο στην ευεξία σου.
 Φρόντισε λοιπόν να εντάξεις στη διατροφή σου πλούσιες πηγές βιταμινών και μετάλλων, ώστε να νιώθεις καθημερινά πιο δυνατός και γεμάτος ενέργεια.

Ανακάλυψε στο Βιολογικό Χωριό μεγάλη ποικιλία από βιολογικά τρόφιμα, superfoods και φυσικά συμπληρώματα διατροφής που θα σε βοηθήσουν να στηρίξεις τον οργανισμό σου, να βελτιώσεις τη διάθεσή σου και να γεμίσεις ενέργεια — με φυσικό τρόπο!

Έφη Κολοβέρου
Κλινική Διαιτολόγος
Εξειδίκευση: Παχυσαρκία - Διαβήτης
Διδάκτωρ Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

Βιβλιογραφικές αναφορές

1. Berk, M., Sanders, K. M., Pasco, J. A., Jacka, F. N., Williams, L. J., Hayles, A. L., & Dodd, S. (2007). Vitamin D deficiency may play a role in depression. Medical hypotheses, 69(6), 1316-1319.
2. Boyle, N. B., Lawton, C., & Dye, L. (2017). The effects of magnesium supplementation on subjective anxiety and stress—a systematic review. Nutrients, 9(5), 429.
3. Lee MC, Chung YM, et al. Effects of Vitamin B-Complex Supplementation on Physical Performance. 2023.
4. Hanna, M., Jaqua, E., Nguyen, V., & Clay, J. B. (2022). Vitamins: functions and uses in medicine. Perm. J, 26(2), 89-97.
5. Tardy, A. L., Pouteau, E., Marquez, D., Yilmaz, C., & Scholey, A. (2020). Vitamins and minerals for energy, fatigue and cognition: a narrative review of the biochemical and clinical
6. NIH Office of Dietary Supplements. Dietary Supplements for Exercise and Athletic Performance.